adanmışlık

warning: Creating default object from empty value in /home/islamisi/public_html/modules/taxonomy/taxonomy.pages.inc on line 33.

Aktif iyi Pasif iyi ve Kuran - Mustafa İslamoğlu

PASİF İYİ İLE AKTİF İYİ KUR’AN’DA NEYE TEKABÜL EDER?

Pasif iyiler, kendine iyi olanlardır. Aktif iyiler hem kendilerine hem başkalarına iyi olanlardır. Pasif iyilerin iyilikleri kendilerine dönüktür. Aktif iyilerin iyilikleri, hem kendilerine hem de başkalarına dönüktür.
Kur’an’da iki kavram yer alır: “Hasenat” ve “salih amel”. Yani hasenât ve sâlihât. Bu ikisi arasında muazzam fark vardır. Nedir hasenat ile salihat arasındaki o fark?
Hasenât, “iyilikler” demektir. Hasenât’ın tekili hasene’dir. Hasen, “güzel ve iyi olmak” manasına gelir. Onun da türetildiği husn, “güzellik, hoşluk, iyilik” demektir. Kur’an’da geçen husnâ, “güzel ve iyi son” demektir. Hasenât’ın zıttı seyyiât’tır. Seyyiât “kötülükler” demektir.
Sâlihât, “sâlih ameller”, “ıslah edici iyilikler” demektir. Kur’anî bir kavramdır ve Kur’an’da tek başına sâlihât olarak da geçer. Sâlihât’ın türetildiği sulh kökü, “birden fazla taraf arasında barışı sağlamak” anlamına gelir. Yani, üçüncü şahıslara yönelik bir iyiliği ifade eder. Islâh, “düzeltmek, iyileştirmek” demektir. Bu da üçüncü şahısları ilgilendiren bir durumdur. Sâlih amel (el-‘amelu’s-sâlihât) Kur’an’da 6 kez tek başına, 56 kez ise iman ile birlikte gelir.
Hasenât ile sâlihât arasındaki fark açıktır: İlki sonuçları kişinin kendisine dönük olan iyilik, ikincisi sonuçları başkalarına dönük olan iyiliktir.
Hasenat, insanın sırf kendisi için yaptığı iyiliklerdir. Bu iyiliklerden bir başkası yararlanmaz. Sadece kişinin kendisi yararlanır. Mesela namaz kılmak, oruç tutmak, hacca gitmek gibi ibadetler hasenattır. Bakara 277. ayette Rablerinden ödül alacakları müjdelenen kimselerin 4 özelliği sayılır:
1. İman.
2. Sâlihât.
3. Namaz.
4. Zekât.
Eğer “namaz” ve “zekât” salihât’tan addedilseydi, ayrıca zikredilmezlerdi.
Buna şöyle itiraz edilebilir:

Hizmet Tiryakiliği - Fethullah Gülen

Hizmet Tiryakiliği

Soru: 1) Sohbetlerde duyduğumuz “hizmet tiryakiliği” ifadesine yüklenen manaları lütfeder misiniz? Hizmet tiryakiliği ne demektir; bir hizmet tiryakisinin hususiyetleri nelerdir?

-Hizmet tiryakiliği; şimdilerde “adanmışlık” kelimesiyle, ilk devir itibarıyla da “vakıf” sözcüğüyle dile getirilen mananın diğer bir ifadesidir. Allah rızası için, her zaman iman ve Kur’an hizmetine koşturma, vatana ve millete faydalı olmaya çalışma, hep bu maksatla oturup kalkma, düşünüp proje oluşturma ve hatta sadece bu gayeyle okula gitme gibi manaları ihtiva eden bir tabirdir. (00:48)

-Aslında, yaygın manasıyla tiryakilik güzel bir şey değildir. Adetleri, alışkanlıkları ve tiryakilikleri terk edebilmek de hürriyetin ayrı bir yanını teşkil eder. “Terku’l-âdât mine’l-mühlikât – Âdet ve tiryakilikleri terketmek de öldüren faktörlerden biridir” sözünde ifade edildiği gibi insanın alıştığı ve adeta bağımlısı haline geldiği şeylerden uzaklaşması çok zordur. Yeme-içme bağımlısı, uyku düşkünü, rahat tutkunu ve yuva meftunu olan insanların bunları muvakkaten de olsa terk etmeleri neredeyse imkânsızdır. Oysa ki bir mü’min, en zor şartlar altında yaşamaya kendisini alıştırmalıdır ki bazı mahrumiyetler sebebiyle büyük sarsıntılar yaşamasın. (01:52)

-İbadet ve hizmet bağımlılığına giden yolun başında biraz tekellüfün olması tabiîdir. Başlangıçta insan biraz zorlanabilir; tekellüflere girebilir. Fakat unutmamak lâzımdır ki, her mutâvaat, tekellüfün bağrında yeşerir, gelişir, kök salar ve bir çınar haline gelir. Evet, insan tabiatının bir mesele karşısında boyun eğmesi ve onu kabullenmesi (mutâvaat), biraz zorlanma ve az sun’îliklere girme (tekellüf) sonrasında mümkün olur. (03:45)

Reklam

İçeriği paylaş